Księżyc[edytuj]
 | |
|---|---|
 Księżyc widziany z Ziemi | |
| Charakterystyka orbity | |
| Półoś wielka | 384 400 km (0,0026 j.a.) |
| Obwód orbity | 2 413 402 km (0,016 j.a.) |
| Mimośród | 0,0554 |
| Perygeum | 363 104 km (0,0024 j.a.) |
| Apogeum | 405 696 km (0,0027 j.a.) |
| Obieg syderyczny | 27,321 661 d (27d7h43m) |
| Obieg synodyczny | 29,530 588 d (29d12h44m2,8s) |
| Średnia prędkość orbitalna | 1,022 km/s |
| Maks. prędkość orbitalna | 1,082 km/s |
| Min. prędkość orbitalna | 0,968 km/s |
| Inklinacja względem płaszczyzny równika ziemskiego | pomiędzy 28,60° a 18,30° (5,145 396° do ekliptyki) |
| Długość węzła wstępującego | Wykonuje ruch precesyjny wsteczny wzdłuż ekliptyki z okresem 6793,5 dnia (18,6 lat) |
| Długość perygeum orbity | Wykonuje ruch precesyjny prosty z okresem 3232,6054 dnia (8,85 lat) |
| Jest satelitą | Ziemi |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Średnicarównikowa | 3 476,2 km [1] (0,2725 Ziemi) |
| Średnicabiegunowa | 3 472,0 km (0,2731 Ziemi) |
| Promień | 1 737,064 km (0,2727 Ziemi) |
| Spłaszczenie | 0,0012 |
| Powierzchnia | 3,793×107 km² (0,074362 Ziemi) |
| Odległość od Ziemi | 384 403 km |
| Objętość | 2,197×1010 km³ (0,020 Ziemi) |
| Masa | 7,347 673×1022 kg (0,0123 Ziemi) |
| Gęstość | 3,344 g/cm³ |
| Przyspieszenie grawitacyjnena równiku | 1,622 m/s² (0,1654 Ziemi) |
| Prędkość ucieczki | 2,38 km/s |
| Okres obrotu wokół własnejosi | 27,321 661 d (synchroniczny z okresem obiegu) |
| Prędkość obrotu | 16,655 km/h (na równiku) |
| Nachylenie osi | pomiędzy 3,60° a 6,69° (1,5424° do ekliptyki) |
| Rektascensja na biegunie północnym | 266,8577° (17h47m26s) |
| Deklinacja | 65,6411° |
| Albedo | 0,12 |
| Jasność w pełni | -12,74 mag |
| Średnica kątowa tarczy widziana z Ziemi |
|
| Temp.powierzchni |
|
| Skład chemiczny | |
| Tlen | 43% |
| Krzem | 21% |
| Glin | 10% |
| Wapń | 9% |
| Żelazo | 9% |
| Magnez | 5% |
| Tytan | 2% |
| Nikiel | 0,6% |
| Sód | 0,3% |
| Chrom | 0,2% |
| Potas | 0,1% |
| Mangan | 0,1% |
| Siarka | 0,1% |
| Fosfor | 500 ppm |
| Węgiel | 100 ppm |
| Azot | 100 ppm |
| Wodór | 50 ppm |
| Hel | 20 ppm |
| Charakterystyka atmosfery | |
| Ciśnienie atmosferyczne | 3×10-13 kPa |
| Hel | 25% |
| Neon | 25% |
| Wodór | 23% |
| Argon | 20% |
| Metan | śladowe |
Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”[1], „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”[1][2]; pol. przest. poet. „luna”[1][3]) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km[4], nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,53-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.
Księżyc to jedyne ciało niebieskie, do którego podróżowali i na którym wylądowali ludzie. Do tej pory na księżycowym globie stanęło 12 osób[5]. Pierwszym sztucznym obiektem w historii, który przeleciał blisko Księżyca, była wystrzelona przez Związek Radziecki sonda kosmiczna Łuna 1; Łuna 2 jako pierwszy statek osiągnęła powierzchnię ziemskiego satelity, zaś Łuna 3 jeszcze w tym samym roku, co poprzedniczki – 1959 – wykonała pierwsze zdjęcia niewidocznej z Ziemi strony Księżyca. Pierwszym statkiem, który przeprowadził udane miękkie lądowanie była Łuna 9, zaś pierwszym bezzałogowym pojazdem umieszczonym na orbicie Księżyca – Łuna 10 (oba w 1966)[4]. Amerykański program Apollo obejmował misje załogowe, zakończone 6 lądowaniami w latach 1969–1972. Eksploracja powierzchni Księżyca przez ludzi została przerwana wraz z zakończeniem lotów Apollo, ostatnią misją bezzałogową była radziecka Łuna 24 w 1976 roku. Dopiero w 2013 roku na powierzchni Księżyca wylądowała chińska sonda Chang’e 3 z łazikiem Yutu[6].
Spis treści
[ukryj]- 1Nazwa i etymologia
- 2Powierzchnia Księżyca
- 3Charakterystyka fizyczna
- 4Pochodzenie i ewolucja geologiczna
- 5Orbita i powiązania z Ziemią
- 6Zaćmienia
- 7Obserwacja
- 8Eksploracja Księżyca
- 9Historia poglądów
- 10Polonica na Księżycu
- 11Status prawny
- 12Znaczenie ekonomiczne
- 13Zobacz też
- 14Przypisy
- 15Bibliografia
- 16Linki zewnętrzne