منظومه شمسی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 | |
| سن | ۴٫۶ میلیارد سال[۱] |
| موقعیت در فضا | ابر میانستارهای محلی، حباب محلی، بازوی شکارچی، کهکشان راه شیری[۲] |
| جرم | ۱٫۰۰۱۴ جرم خورشیدی |
| نزدیکترین ستاره | پروکسیما قنطورس[۳] |
| نزدیکترین سیاره | آلفا قنطورس بیبی[۴] |
| فاصله از کمربند کویپر | ۳۰ تا ۵۰ واحد نجومی[۵] |
| شمار ستارگان | ۱ (خورشید)[۶] |
| شمار سیارات | ۸ (تیر، ناهید، زمین، مریخ، مشتری (سیاره)، زحل،اورانوس، نپتون)[۷] |
| شمار سیارات کوتوله | ۵ (سرس، پلوتو، هائومیا، ماکیماکی، اریس)[۷] |
| شمار ماهها | ۱۷۳[۷] |
| شمار سیارکها | ۶۲۲٬۵۴۵[۷] |
| شماردنبالهدارها | ۳٬۲۲۷[۷] |
| شمارریزسیارات | ۳۶۹٬۹۵۶[۸] |
| تمایل به کهکشان | °۶۰٫۱۹ (دائرةالبروج) |
| فاصله تا مرکز کهکشان | ۲۵٬۰۰۰ سال نوری[۹] |
| فاصله تا کنارهٔ کهکشان | ۲۵٬۰۰۰ سال نوری[۹] |
| سرعت مداری | ۲۲۰ کیلومتر بر ثانیه[۱۰] |
| چرخش پیرامون کهکشان | ۲۲۵ میلیون سال[۱۰] |
منظومهٔ شمسی یا سامانهٔ خورشیدی سامانهای دربرگیرندۀ یک ستاره به نام خورشید و اجرام آسمانی است که در مدارهایی پیرامون آن میگردند.
سامانهٔ خورشيدی از انفجار یک ابرنواختر و فروریزش یک ابر چرخان پدید آمد و در دوران رنسانس(نوزایی) و با مشاهدات افرادی از جمله گالیلئو گالیله کشفشد. این سامانه در بازوی شکارچی، کهکشان راه شیری واقعشده و ۲۵٬۰۰۰سال نوری از مرکز کهکشانی و کنارهٔ کهکشان فاصله دارد. خورشید بیش از ۹۹٫۸ درصد جرم سامانهٔ خورشيدی را شامل میشود و سرچشمۀ انرژی بسیار از جمله انرژی گرما و نور است. این ستاره یک ستارهٔ نوع جی رشته اصلی و عضوی از تودۀ ستارگان نخستین است. مانایی سامانهٔ خورشيدی به مانایی خورشید وابسته است و اگر خورشید نابود شود، سامانهٔ خورشيدی نیز نابود میشود.
سامانهٔ خورشيدی دارای هشت سیاره (تیر، ناهید، زمین، بهرام (مریخ)، هرمز (مشتری)، کیوان (زحل)، اورانوس و نپتون) و پنج سیارهٔ کوتوله (سرس، پلوتو، هائومیا، ماکیماکی و اریس) است. چهار سیارهٔ نخست، سیارات درونی یا زمینسان هستند و بیشتر از سنگ ساخته شدهاند و چهار سیارهٔ دیگر سیارات بیرونی یا غولهای گازی هستند و از گازهای مختلف ساخته شدهاند. علاوه بر این اجرام، سامانهٔ خورشيدی دارای اجرام دیگری از جمله ماهها،سیارکها، شهابوارها، شهابها، شهابسنگها و دنبالهدارهاست. سامانهٔ خورشيدی همچنین دارای مناطق خاصی از جمله کمربند سیارکها، کمربند کویپر و دیسک پراکنده است.
مادهای نازک و فشرده به نام محیط میانسیارهای میان سیارات و اجسام دیگر وجود دارد. اجزای سازندهٔ محیط میانسیارهای از هیدروژن خنثی و غیر یونیزهشده، گاز پلاسما، پرتوهای کیهانی و ذرات گرد و غبار تشکیل شدهاند. در واقع این پنداشت که فضا یک خلأ کامل است، نادرست است و مواد محیط میانسیارهای در فضا وجود دارد. سدنا ۹۰۳۷۷ دورترین جسم کشفشده در سامانهٔ خورشيدی است که اوج آن ۱۰۰۰ واحد نجومی است و تناوب مداری آن ۱۰٬۵۰۰ سال به طول میانجامد. ابری کرویشکل و بزرگ به نام ابر اورت سامانهٔ خورشيدی را دربرگرفته است و از ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید آغاز میشود و تا ۱۰۰٬۰۰۰–۵۰٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید ادامه مییابد. سامانهٔ خورشيدی تا جایی گسترش مییابد که دیگر تحت تأثیر خورشید (نفوذ نور خورشید، گرانش خورشیدی، میدان مغناطیسی خورشید و بادهای خورشیدی) نباشد. هلیوپاز مرز میان محیط میانسیارهای و فضای میانستارهای است. هلیوپاز به عنوان مرز بیرونی سامانهٔ خورشيدی در نظر گرفته میشود و برآورد شدهاست که میان ۱۱۰ تا ۱۷۰ واحد نجومی از خورشید دورتر است.